Besinlerin Son Kullanma Tarihi Nasıl ve Neye Nazaran Belirleniyor? Tarihi Geçmiş Eserleri Tüketmemizin Sakıncası Var mı?

Hiç mutfak dolaplarını karıştırırken elinize geçen bir eserin son kullanma tarihine bakıp “Acaba bu hâlâ yenilebilir mi?” diye düşündünüz mü? Eminiz çoğumuz bu durumu yaşamışızdır.

Gıdaların son kullanma tarihi hem sıhhatimiz hem de besin israfını önlemek açısından büyük değer taşıyor. Pekala, bu tarihler nasıl belirleniyor?

Son kullanma tarihi ve tavsiye edilen tüketim tarihi arasındaki farka da göz atarak epey bilgilendirici içeriğimize başlayalım.

Gıdaların son kullanma tarihi (SKT) nedir?

Son kullanma tarihi, bir besin eserinin inançlı bir formda tüketilebileceği en son günü belirten tarih. Bu tarih, üretici firma tarafından belirleniyor ve çoklukla ambalajın üzerinde bulunuyor.

SKT geçtikten sonra besinin tüketilmesi sıhhat açısından kimi riskleri taşıyor. Lakin bu her besin için geçerli değil. Birtakım besinler bu tarihten sonra da belirli bir mühlet boyunca tüketilebiliyor.

Tarih belirleme süreci nasıl ilerliyor?

Gıdaların son kullanma tarihini belirlemek için birinci adımı, eserin kimyasal ve mikrobiyolojik analizlerinden geçiyor. Bu testler, besinin bozulma süreçlerini ve patojenik mikroorganizmaların gelişimini izliyor.

Gıdanın saklanma şartları da son kullanma tarihini belirlemede kritik rol oynuyor. Eserlerin depolama sıcaklığı, nem oranı ve ışık üzere faktörler göz önünde bulundurularak yapılan deneyler, eserin ne kadar mühletle taze kalabileceğini ortaya koyuyor.

Ambalajlamada da pek çok ayrıntı karşımıza çıkıyor.

Ambalajlama besinin tazeliğini ve güvenliğini muhafazada bir diğer etken. Vakumlu ambalaj, gazla paketleme yahut hava geçirmez kaplar, eserin raf ömrünü uzatabiliyor. Bu nedenle, ambalajlama çeşidi de son kullanma tarihi belirlemede dikkate alınıyor.

Modifiye atmosfer paketleme, çabuk bozulan besinlerin son kullanma tarihinin uzatılması için kullanılıyor. Paket içindeki karbondioksit, nitrojen ve oksijen oranları olağan havadan farklı hâle getiriliyor.

Süt hariç çabuk bozulan sıvı besinlerin 20 saniye boyunca süratli biçimde 70°C dereceye ısıtılıp yeniden süratli bir halde soğutulduğu ve son kullanma tarihini uzatmaya yönelik paketleme sistemi için ise ani pastörizasyon kullanılıyor.

Duyusal değerlendirmeler de ekleniyor.

Uzmanlar, makul aralıklarla eserlerin tat, koku, doku ve görünüm üzere duyusal özelliklerini kıymetlendiriyor. Bu değerlendirmeler de eserin taze ve tüketilebilir olup olmadığını belirlemek için kullanılıyor.

Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen son kullanma tarihi standartları var. Üreticiler bu standartlara nazaran eserlerinin testlerini yapıyorlar ve son kullanma tarihini belirliyorlar.

Gıdalar için farklı mühletler geçerli. Kimi örnekler:

  • Karaciğer, böbrek, kanat üzere yenilebilir besinler: Kesim tarihinden itibaren 7 gün
  • Koyun ve keçi eti: Kesim tarihinden itibaren 14 gün
  • Dana eti: Kesim tarihinden itibaren 21 gün
  • Pastörize süt: 5 gün
  • Tereyağı: 60 gün
  • Krema: 6 ay
  • Pastörize meyve suları: 30 gün
  • Kısmen pişirilmiş pizza: 7 gün
  • Taze yumurta: 30 gün (11°C ila 15°C ortası saklanma koşullarında)

Gelelim son kullanma tarihi geçmiş besinlerin tüketimine.

Son kullanma tarihleri, bizleri besin güvenliği konusunda bilinçlendirirken aslında besin israfını da azaltmayı hedefliyor. Lakin bu durum pek de o denli olmuyor. Dolabı açıp bakıyoruz ki son kullanma tarihi geçmiş, çabucak kokusuna ya da dokusuna bile bakmadan çöpe atıyoruz.

Çoğu vakit bozulma belirtisi göstermeyen besinler, son kullanma tarihinden sonra da yenebiliyor. Son kullanma tarihi bize besinin kalitesini ne kadar müddet koruyacağını gösteriyor.

Bu nedenle, besinlerin duyusal özelliklerini kıymetlendirerek de aslında gıdayı tüketebiliriz. Fakat belirtmekte mutlaka yarar var. Son kullanma tarihi geçtikten sonra besin pahasını kaybeden tek bir besin tipi var. O da bebek maması.

Son olarak SKT ve TETT ortasındaki farka da değinelim ve sona gelelim.

Son kullanma tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihi birbirinden farklı tanımlar. Bunlar bize birebir üzere gelse de aslında TETT, eserin uygun şartlarda saklanması durumda o tarihe kadar tüketilebileceğini gösteren bir tarih. TETT geçtikten sonra eseri denetim ederek tüketebiliriz.

SKT ise daha bozulmaya yakın tarihi temsil ediyor. En başından beri açıkladığımız süreçlerden geçmiş besinler, bozulmaya yüz tutmuşsa SKT zati geçmiş olabilir. Üstte da dediğimiz üzere çöpe atmak yerine denetim ederek yeniden de tüketebilirsiniz.

Unutmayın, son kullanma tarihi yalnızca bir rehberdir; en âlâ kıymetlendirme, duyularımız ve sağduyumuzla yapılır. Böylece israfın da değerli ölçüde önüne geçebiliriz.

Kaynaklar: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Besin ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Real Simple, WebMd

İncelemek isteyebileceğiniz öteki içeriklerimiz:

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.
Yazar

Weboo günden güne büyüyen bir teknoloji bloğudur.

İlgili Yazılar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hızlı yorum için giriş yapın.

Başka Yazı Yok

Kayıt Ol

Zaten üye misiniz? Giriş Yap

Giriş Yap

Henüz üyeliğiniz yok mu? Kayıt Ol

close
Abone Ol !