Selçuklu Devleti’nin Birinci Hükümdarı Tuğrul Bey’in Kardeşi Çağrı Bey Kimdir?

1040 yılında Dandanakan Savaşı ile Türklere Anadolu yollarının kapılarını açmaya birinci adımı atan Tuğrul Bey’in kardeşi Çağrı Bey, Büyük Selçuklu Devleti’nin kurulması için hayatı boyunca gayret vermiş bir liderdir. “Çağrı Bey kimdir, Tuğrul ve Davet Bey’in muvaffakiyetleri nelerdir ve Dandanakan Savaşı’nın değeri nedir?” üzere soruların karşılıklarına gelin birlikte bakalım.

Hepimizin bildiği ve Türk Tarihi için değerli bir yere sahip olan Büyük Selçuklu Devleti’nin kuruluş tarihini incelediğimiz vakit iki isim dikkat çekmektedir:Tuğrul ve Çağrı Beyler. Bu iki kardeş Anadolu’ya birinci kere akın yapan Türk kumandanlar. 

Tuğrul Bey’in kardeşi ve Büyük Selçuklu Devleti’nin hükümdarlarından biri olan “Çağrı Bey kimdir, muvaffakiyetleri ve Gazneliler ile yaptığı Dandanakan Savaşı’nın kıymeti nedir?” soruların cevabını Çağrı Bey’in hayatından başlayarak inceleyelim.

Çağrı Bey kimdir?

Tuğrul Bey’in kardeşi ve babası Selçuk Bey’dir. Tuğrul ve Çağrı Bey, Oğuz uzunluklarının hâkim olduğu Horasan ve Harezm bölgelerinin kuzeyinde dünyaya gelmişlerdi. Horosan Meliki olarak bilinen Çağrı Bey, ülkeyi kardeşi Tuğrul Bey ile birlikte ortak yönettiler. Selçuklu topraklarının doğusunu kendisi yönetirken, batısını kardeşi Tuğrul Bey yönetiyordu. 

Çağrı Bey’in çocukları:

Türk-İslam tarihine damgasını vuran Dandanakan Savaşı ile İslam dünyasında tanınan Selçuklular, hanedanlar ortasındaki bağları evlilikle güçlendirmek istemişlerdi. Davet Bey’in on tane çocuğu olduğu bilinmektedir. Erkek çocukları Alparslan, Yakuti, Kavurt, Behramşah, Osman ve Süleyman’dır. Kızları ise Hatice Arslan Hatun, Cevher Hatun, Safiye Hatun’dur. Oğullarından Alparslan 1063-1072 yılları ortasında Büyük Selçuklu Devleti Hükümdarı oldu ve Anadolu’nun kapılarını Türklere açmasıyla tarihe damgasını vurdu. 

Tuğrul ve Çağrı Beylerin hedefi Selçuklu Beyliği’ni bağımsız bir devlet yapmaktı.

Çağrı Bey birinci vakitler Horosan’a göç etti. Tam da bu o vakitler bölgede Gazneliler karar sürüyordu. Tuğrul ve Çağrı Bey Gazne Devleti’nin himayesi altına girmek istediğini Gazne hükümdarı Sultan Mesut’a bildirdiler. Fakat bu istekleri olumlu karşılanmadı.

Tuğrul ve Çağrı Bey’in Horosan bölgesine yerleşmesi bir baş kaldırı niteliğindeydi. Zira Türk Töresi mucibince Uzunluklar, bir alana göç etmek istediğinde Büyük Kağanların müsaadesini almak zorundaydı. Daha sonra Tuğrul ve Çağrı Bey ile gelen uzunluklar gitgide kalabalıklaşmaya başladılar. Yayılmacı siyaset benimseyen ikili, Gazne Devleti tarafından bir tehdit olarak görüldüler. Akabinde 1035 yılında Sultan Mesut Türk uzunlukları üzerine seferler düzenlemeye başladı.

Bu seferler Selçuklular ve Gazneliler ortasındaki birinci savaş demekti. Meydan Muharebesi biçiminde gerçekleşen bu savaşta Gazneliler ağır bir mağlubiyet aldılar. Bunun üzerine Sultan Mesut, Selçuklular’ın Horosan bölgesinde kalmalarına müsaade vermek zorunda kaldı. Böylelikle Tuğrul ve Çağrı Bey birinci bağımsızlıklarını kazandılar. 

Tuğrul ve Çağrı Bey’in kazandığı her zafer, Büyük Selçuklu Devleti’nin doğuşu manasına geliyordu.

Yıllar boyunca Selçuklular ve Gazneliler ortasındaki gerginlikler son bulmaktan çok uzak bir biçimde artarak devam etti. Selçuklular bölgede oturma ve barınma müsaadesini aldıktan sonra büyümeleri daha da hızlandı. İlerlemelerini sürdürdüler ve göç ettikleri her kentte Gazneli hükümdar Sultan Mesut’tan müsaade istiyorlardı.

Sultan Mesut her müsaadesi reddediyordu ve 1038 yılında tekrar Selçuklular üzerine seferler düzenledi. Ancak bu seferlerin sonuçları birincisinden farklı olmadı. Gazne Devleti her seferinde ağır mağlubiyetler aldı. Zira her geçen vakitte Selçuklular’ın stratejisi ve ordusu güçlenmekteydi.

Tuğrul ve Çağrı Beyler, Gazneliler’i mağlup ederek ilerliyorlardı ve böylece Büyük Selçuklu Devleti’nin oluşumunu hızlandırdılar.

Büyük Selçuklu Devleti’nin bağımsızlığını ilân ettiler.

Tuğrul ve Çağrı Bey, en sonunda hepimizin bildiği ve hayranlıkla tarihlerini okuduğumuz Büyük Selçuklu Devleti’ni kurup devletin bağımsızlığını ilân ettiler. Tuğrul Bey kendisini Büyük Kağan ve Sultan olarak ve kardeşi Davet Bey’i ise ortak kağan olarak tanıttı. Nişabur kentinin Selçuklu Devleti’nin başşehri olmasından sonra Gazneliler’in gücü ve prestiji hayli azaldı. 

Sultan Mesut, Büyük Selçuklular ile olan uğraşından hiçbir vakit vazgeçmedi ve son büyük seferini düzenledi. Fakat bu son sefer Gazneliler’in de sonunu getirecekti. Dandanakan Savaşı olarak geçen bu savaşa ayrıntılıca bakalım.

Dandanakan Savaşı (1040) Gazneliler’in sonunu getirirdi.

1040 yılında yaşanmış Dandanakan Savaşı, Büyük Seçluklu Devleti’ni ve Gazneliler’i karşı karşı getiren Türk tarihinin en değerli savaşıdır diyebiliriz. Selçuklar’ın yeni bir yurt edinme istekleri, Gazne Devleti’ne ilişkin bölgelerin ele geçirilmesi ve Tuğrul ve Çağrı Beyler’in bağımsızlıklarını ilân etmesi üzerine, Sultan Mesut tarafından başlatılmıştır. Dandanakan Savaşı Türk-İslam tarihi açısından da kıymetli sonuçlara neden oldu. Bunlar;

  • Gazneliler artık yıkılma devrine girdi,
  • Selçuklu Devleti resmen kuruldu, 
  • Selçuklu Devleti’nin İslam dünyasındaki prestiji güçlendi,
  • Gazneliler’e ilişkin olan İran toprakları Selçuklu idaresine geçti ve böylece Selçuklu Devleti üzerindeki İran tesiri giderek arttı.

“Çağrı Bey kimdir, muvaffakiyetleri ve Gazneliler ile yaptığı Dandanakan Savaşı’nın değeri nedir?” sorularının yanıtını bulabileceğiniz içeriğimizin sonuna geldik.

Kaynaklar: Bilimsel Dünya, Gerçek Tarih

İlginizi çekebilecek öbür içeriklerimiz:

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.
Yazar

Weboo günden güne büyüyen bir teknoloji bloğudur.

İlgili Yazılar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hızlı yorum için giriş yapın.

Başka Yazı Yok

Kayıt Ol

Zaten üye misiniz? Giriş Yap

Giriş Yap

Henüz üyeliğiniz yok mu? Kayıt Ol

close
Abone Ol !